ความรักของวัลยา : เสนีย์ เสาวพงศ์

DSC01200 ความรักของ วัลยา : ไพรัชนิยายคลาสสิกไทยสมัยใหม่ ท้าทายจิตสำนึกและผลึกความคิดเพื่อสิ่งที่ดีงามทุกยุคทุกสมัย

เสนีย์ เสาวพงศ์ : บทประพันธ์

 

 

ความรักของวัลยา พิมพ์เป็นตอนๆครั้งแรกใน สยามสมัย ๒๔๙๕ (หักลบเวลาปัจจุบันแล้ว รวมอายุได้ประมาณ ๕๗ ปี) ส่วนเล่มที่ข้าพเจ้าถืออ่านอยู่นี้ เป็นเล่มที่พิมพ์ครั้งที่ สิบเอ็ด เดือนตุลาคม พศ. ๒๕๓๙ ราคาหน้าเล่มเพียง ๙๕ บาท

อดนึกเปรียบเทียบเคียงเล่มกับหนังสือเล่มน้อยในปัจจุบันไม่ได้ ก็ราคาปาเข้าไปร้อยห้าสิบบาทเข้าไปเสียแล้ว ยังมิพักต้องเอ่ยถึงคุณค่าทางวรรณศิลป์ และ ข้อคิดทางปรัชญาที่เนื้อหาภายในหนังสือเล่มนี้ได้ทิ้งคำถามมากมายไว้ให้คนรุ่นหลังตอบคำถาม ว่าก่อนนั้นและปัจจุบันนี้มีอันใด หรือกระไร ที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ดีขึ้นหรือว่ายังเหมือนเดิมในม่านหมอกของสังคมและการเมือง

๑ . ไพรัชนิยาย คืออะไร? (ลองหาความหมายโดยสังเขป)

ไพรัชนิยาย เป็นนิยายที่บอกเล่าเรื่องราวชีวิตในต่างแดน เรื่องราวในต่างประเทศ คล้ายการเล่าเรื่องการเดินทาง เที่ยวท่องไปยังสถานที่ต่างๆ มาจากคำที่ว่า ไพรัช : foreign ซึ่งแปลว่า ต่างประเทศ 

ส่วนคำนำในหนังสือนั้น เรียกไพรัชนิยายเป็นภาษาอังกฤษว่า exotic story คำว่า exotic ก็แปลว่า ‘มาจากต่างประเทศ’ เหมือนกัน ลองนิยามง่ายๆกัน ก็น่าจะเป็น ‘นิยายที่เขียนถึง เรื่องราวจากต่างประเทศ’

ซึ่งลองค้นจากอินเทอร์เน็ตแล้ว ก็ไม่ได้ข้อมูลอื่นใดมากไปกว่านี้

๒ . เรื่องราวของ ความรักของวัลยา เกิดขึ้นที่ใด? เวลาใด? และอย่างไร? (คำถามที่ต้องค่อยๆคลี่คลายคำตอบ )

เรื่องราวความรักของวัลยาเกิดขึ้นที่ปารีส นครหลวงแห่งฝรั่งเศส เรื่องราวของหญิงสาวผู้ได้รับทุนเรียนดนตรีจากประเทศไทย เธอปฏิเสธความรักของชายหนุ่มผู้สูงศักดิ์ เพราะความรักของเธอนั้นหาได้เหมือนกับความรักของชายหนุ่ม เธอมีอุดมการณ์ในการใช้ชีวิต และต้องการมีชีวิตที่นอกเหนือจากการเป็นภรรยาของชายคนรัก

– จากหนังสือ –

“ผมมีความไม่เหมาะสมอะไรบ้างที่วัลย์จะร่วมชีวิตด้วยไม่ได้” เขาถามเสียพร่า และมีกังวานของการถือตัว

“หลายอย่าง”

“เช่น…”

วัลยาสบสายตาเข้าอย่างองอาจ “เห็นจะต้องพูดกันมาก เรจึงจะเข้าใจ และบางทีมันอาจเสียดแทงใจ ถ้าพูดด้วยความจริง”

พูดเถอะ ผมเป็นคนรักความจริงเหมือนกัน”

คุณไม่เข้าใจเร ว่าผู้หญิงต้องการอะไรในความรัก”

เขายักไหล่ “เรือต้องการทะเลกว้าง ไก่ต้องการคอนสูง และผู้หญิงต้องการชีวิตที่ผาสุขและสงบ”

วัลยาสั่นศีรษะ รอยยิ้มเย้ยๆ ปรากฏตรงมุมปาก “สำหรับบางคนอาจเป็นเช่นนั้น ความรักเพื่อความสุข และแต่งงานเพื่อความสุข จริงอย่างเธอว่า เร. แต่ความหมายของ ‘ความสุข’ ของเรและวัลย์ต่างกัน การร่วมชีวิตกับคนที่มีสกุลสูงและมั่งมีอย่างคุณเป็นชีวิตที่ราบเรียบและซ้ำซากอย่างน่าเบื่อหน่าย มันราบเรียบจนมองเห็นเชิงตะกอนเผาศพตัวเองและหนังสือแจกงานศพอยู่รายทางข้างหน้าโน้นได้อย่างถนัดชัดเจน วัลย์ไม่ต้องการความสุขชนิดนั้น 

ความสุขของวัลย์อยู่ที่ความคาดหมาย การต่อสู้ และการเสี่ยง แต่มันไม่ใช่การเสี่ยงอย่างนักเซ็งลี้ที่อาจเป็นมหาเศรษฐีหรือล้มละลาย แต่เป็นการเสี่ยงและต่อสู้ของคนทำงานเพื่อการส้รางสรรค์

มันอาจเป็นการแบกพร้าเข้าป่าดิบที่ไม่เคยมีใครกล้ำกราย แล้วต่อมา ทางที่ไม่เคยมีใครรู้จักมาก่อนนั้น ได้กลายเป็นทางสัญจร ไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองของคนภายหลัง”

ฝัน” เขาประชด

– – –

เนื้อหาโดยส่วนใหญ่เป็นบรรยกาศของการถกเถียงอย่างที่ว่า  คนอ่านหายใจไม่ทั่วท้อง และจากวรรคตอนที่ยกมาข้างต้นนั้น เป็นเพียงส่วนหนึ่ง ข้อความที่ถกเถียงนั้น เพิ่มน้ำหนักและอารมณ์มากยิ่งขึ้นไปอีก

วันเวลาของเรื่องราว น่าจะเป็นในสมัยยุโรปช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง บรรยากาศของความพ้ายแพ้สงครามของฝ่ายอักษะ (อักษะ : Axis Powers : ฝ่ายที่ก่อให้เกิดสงครามโลกครั้งที่สอง ) ในบางช่วงบางตอนนั้น ย้อนรำลึกถึงประวัติศาสตร์การปฏิวัติของฝรั่งเศสใน คศ. ๑๗๘๙ (ปารีสคอมมูน) โดยการบอกเล่าของหญิงชราประจำเมือง

รูปแบบการเล่าเรื่อง บ้างก็คล้ายการจดบันทึก บ้างมีการเขียนจดหมาย และเป็นเรื่องเล่าที่บางครั้งกลับกลายเป็นเรื่องราวในบางช่วงตอน

ความรักของวัลยา หาได้มีเพียงเรื่องราวเกี่ยวกับความรัก และชีวิตความคิดอ่านของเด็กนักเรียนนอกในสมัยนั้น หากแต่มีมุมของสามัญชนที่ผลัดบ้านหลงไปในถิ่นอื่นไกล อย่างเรื่องของ ยง อยู่บางยาง กะลาสีเรือ ผู้อกหักจากสังคมฉ้อฉลและได้พบสหายต่างถิ่นที่เขาไม่คิดว่าจะมีไมตรีเช่นนี้หลงเหลืออยู่บนโลก

– จากหนังสือ –

เขาเคยถูกต้มจนหมดตัวที่สิงคโปร์ และโคลัมโบ เมื่อเริ่มชีวิตกะลาสีเรือใหม่ๆ บทเรียนเหล่านี้ สอนให้เขาไม่ไว้ใจคนในท่าแห่งใด เขาระวังตัวแจและมีเลห์เหลี่ยมมากขึ้นจากความเจนจัด หากแต่ยังไม่เคยต้มหรือหักหลังใครก่อนเท่านั้น เขาเพียงแต่เรียนรู้ เพื่อที่จะไม่ยอมให้ถูกใครต้มอีกต่อไป เขาคิดว่า ในชีวิตที่ต่อสู้ดิ้นรนนี้ คนหนึ่งหลอกอีกคนหนึ่ง และอีกคนหนึ่งหลอกคนอื่นๆ และอื่นๆต่อไป

พูดในแง่นี้ เขาก็นับว่าเป็นคนดีพอใช้ คือเขายังไม่คิดที่จะหลอกลวงใคร แต่เขาก็ไม่เอาธุระถ้าคนอื่นจะโกงหรือหลอกลวงกัน เป็นต้นว่า ในการเล่นการพนัน ในท้องเรือเมื่อเวลาว่างงานตอนกลางคืน เขาไม่ยอมให้ใครมาซ่อนไพ่หรือใช้กลโกงอื่นๆกับเขาได้เป็นอันขาด แต่เขามองดูหมอนั่นโกยเงินเข้ากระเป๋าโดยการเล่นไม่ซื่อกับคนอื่นโดยไม่ปริปาก

เขายอมรับความจริงของชีวิตโดยปริยายว่า มนุษย์จำเป็นต้องเชือดเถือกัน มันไม่ใช่ปัญหาเรื่องศีลธรรมหรือการศึกษาดอก แต่เป็นกฏแห่งชีวิตของมนุษย์ในสังคมปัจจุบันทีเดียว

– – –

นอกจากนี้ยังมี ชีวิตคู่ของสามีภรรยาที่ทำงานอยู่ในสถานทูต เรื่องราวของพี่น้องคู่หนึ่ง ซึ่งพี่ชายเป็นศิลปินที่กำลังสร้างผลงานในรูปแบบ เซอร์เรียลลิสม์ (surrealism) ศิลปะลัทธิเหนือจริง ส่วนน้องสาวเป็นนักศึกษาสถาปัตยกรรมซึ่งสร้างผลงานอยู่บนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ ข้อถกเถียงเกี่ยวกับงานศิลปะที่ต้องตีความนั้นน่าสนใจ ซึ่งในหนังสือใต้ดินฉบับล่าสุดที่พูดถึงเรื่อง ‘เซอร์’ ได้นำวรรคตอนของบทสนทนาในนิยายเรื่องนี้ มาขยายความเพื่อเพิ่มรายละเอียดมากขึ้นไปอีก

ซึ่งหากจำแนกแยกย่อยเนื้อหาของนิยายเรื่องนี้แล้ว สิ่งที่ผู้อ่านจะได้จากการอ่านนิยายเล่มนี้นั้นก็เห็นจะเป็น ประวัติศาสตร์ ปรัชญาชีวิต และ ศิลปะ ส่วนอรรถรสทางวรรณศิลป์นั้น เป็นสิ่งที่มีอยู่แล้วในนิยายรักแนวนี้

– จากหนังสือ –

“ข้าพเจ้าเชื่อว่าโลกนี้มีทั้งความมืดและความสว่าง และในที่ๆเรายืนอยู่ มันก็ไม่มืดทีเดียว และก็ไม่สว่างแจ้งทีเดียวเช่นกัน มันมีอะไรบางอย่างที่ผสมกันระหว่างความมืดและความสว่าง ระหว่างสีดำกับสีขาว อะไรบางอย่างเหมือนหมอกสีเทา และความลำบากทั้งหลาย มันอยู่ที่ว่า คนที่ไม่รู้ว่าอะไรคือความมืด และอะไรคือความสว่าง

เมื่อคนรู้ว่าความสว่างอยู่ที่ไหนและเดินไปสู่ที่นั้น ความมืดก็จะปลาสนาการไปชั่ว กัลปาวสาน”

– – –

อ่านถึงตรงนี้และเขียนถึงตอนนี้ทำให้ผมต้องลุกขึ้น ออกจากห้องพัก เดินไปที่ออฟฟิตเพื่อหยิบหนังสืออีกเล่มหนึ่งกลับมานั่งเขียนถึง ด้วยว่าเป็นหนังสือที่น่าอ่านน่าเก็บเข้าไว้ในนี้อีกเล่ม

“ฉันจึงมาหาความหมาย” ผลงานเรื่องสั้นของ วิทยากร เชียงกุล

ขึ้นมาอ่านอีกรอบ…

 

21-25

ภาพถ่าย : ขบถแห่งสายน้ำ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: